ဗမာ-NUG နှင့် ဗမာ-စစ်အစိုးရအကြား ပဋိပက္ခနှင့် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (NLA) များ၏ နေရာ

မူရင်းဆောင်းပါးကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ ၎င်း၏ မကြာသေးမီက သမိုင်းကြောင်းနှင့် ၎င်း၏ လူမျိုးစုဖွဲ့စည်းပုံနှင့် မရင်းနှီးသူများအတွက် အဓိကရေးသားထားပါသည်။ ဆောင်းပါး၏ အနှစ်ချုပ်ကို "မြန်မာ" မှ မာ့က်စ်ဝါဒီ-လီနင်ဝါဒီများက ပြင်ဆင်ပြီး ဘာသာပြန်ဆိုထားပါသည်။ ဗမာနှင့် "မြန်မာ" ကို ခွဲခြားမထားသောကြောင့် အနှစ်ချုပ်၏ ဘာသာပြန်ဆိုချက်သည် ရှုပ်ထွေးနိုင်ကြောင်း သတိပြုရန် အရေးကြီးပါသည်။ ဗမာလူမျိုးများသည် "မြန်မာ" တွင် အကြီးဆုံးလူမျိုးစုဖြစ်ပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ လွှမ်းမိုးသော နိုင်ငံရေးအင်အားစုတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ လူမျိုးစုများစွာရှိသော နိုင်ငံအတွက် မဟုတ်ပါ။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်တွေ့အခြေအနေမှာ အထူးသဖြင့် တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများအတွက် စစ်အစိုးရနှင့် NUG တို့သည် “ဒင်္ဂါးပြား၏ နှစ်ဖက်” ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အစပိုင်းတွင် ပြင်ပမှလှုံ့ဆော်မှု၊ မြှင့်တင်မှုနှင့် ထောက်ခံမှုဖြင့် “ဒီမိုကရေစီ” စမ်းသပ်ချက်များသည် သမိုင်းကြောင်းအရ အကြိမ်ကြိမ် မအောင်မြင်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ ဒုတိယအချက်အနေဖြင့် ဤပြဋ္ဌာန်းထားသော “ဒီမိုကရေစီ” များသည် ဒေသခံပြည်သူများ၏ နစ်နာကြေးဖြင့် ဝေးလံသော အင်အားကြီးနိုင်ငံများအတွက် စစ်ပွဲကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပြီး ကိုယ်စားလှယ်နိုင်ငံ ပျက်စီးသွားကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ 

အမေရိကန်/အနောက်နိုင်ငံများမှ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော ပြည်ပြေးအစိုးရများ သို့မဟုတ် အတိုက်အခံညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့များသည် ၎င်းတို့၏ မိခင်နိုင်ငံများတွင် တည်ငြိမ်၊ တရားဝင်နှင့် လွတ်လပ်သောအာဏာကို ရရှိခဲ့သည့် မှတ်တမ်းမှာ ၂၁ ရာစုတွင် “အလွန်ညံ့ဖျင်း” ခဲ့သည်။ 

၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုမတိုင်မီ ကြာမြင့်စွာကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနောက်နိုင်ငံအစိုးရများနှင့် ဖောင်ဒေးရှင်းများမှ ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့ထားသော နိုင်ငံတကာ NGO များ၊ မီဒီယာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအစီအစဉ်များနှင့် အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်းကွန်ရက်များ၏ နက်ရှိုင်းစွာ တည်ရှိနေသော ဂေဟစနစ်တစ်ခု ရှိခဲ့သည်။ အမေရိကန်-အနောက်နိုင်ငံများရှိ National Endowment for Democracy (NED) ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများက ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာအောင် မြန်မာမီဒီယာ၊ အလုပ်သမားနှင့် ရှေ့နေအဖွဲ့များကို ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် လစ်ဘရယ် "ဒီမိုကရေစီ" စံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတကာစနစ်များနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော လူပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ အစုအဖွဲ့ကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။

၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များကတည်းက စစ်တပ်အပေါ် ပစ်မှတ်ထား ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများကို စစ်တပ်၏ စီးပွားရေးအင်ပါယာကို ထိခိုက်စေပြီး ၎င်း၏ ခေါင်းဆောင်မှုကို အထီးကျန်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ဒီဇိုင်းထုတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကြိုတင်ကာကွယ်သည့် မူဝါဒမဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် ပြည်တွင်းတင်းမာမှုများ ဖန်တီးရန်နှင့် နိုင်ငံကို ပြိုကွဲစေရန် ရည်ရွယ်သည့် စီးပွားရေးစစ်ပွဲ၏ တက်ကြွသောကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြည်တွင်းစစ်သည် "တစ်ညတည်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းမဟုတ်ပါ။" ပြည်တွင်းစစ်အတွက် "ကြိုတင်အခြေအနေများ" ကို သတ်မှတ်ပြီးဖြစ်သည်။ အာဏာသိမ်းမှုသည် ပေါက်ကွဲစေတတ်သောပစ္စည်းအခြေအနေများ - မကျေနပ်ချက်များ၊ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာကွန်ရက်များနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းမှုများ - သည် နေရာတကျရှိနှင့်ပြီးဖြစ်သည်။ အာဏာသိမ်းပြီး ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်း အရပ်ဘက်မနာခံမှုလှုပ်ရှားမှု (CDM) နှင့် NUG ကို အလျင်အမြန်ဖွဲ့စည်းခြင်းသည် "ကြိုတင်တည်ရှိနေသောကွန်ရက်များနှင့် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာစွမ်းရည်" ကို ညွှန်ပြပြီး အလိုအလျောက်ဖြစ်ပွားခြင်းမဟုတ်ပါ။ NUG/PDF ဇာတ်ကြောင်းအား မျက်နှာသာပေးသည့် ချက်ချင်းနှင့် ခေတ်မီသော နိုင်ငံတကာမီဒီယာလှုပ်ရှားမှုသည် အာဏာသိမ်းမှုမတိုင်မီ ကောင်းမွန်စွာပြင်ဆင်ထားသော လမ်းကြောင်းများနှင့် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူများကို ညွှန်ပြသည်။ အနောက်နိုင်ငံများက မြန်မာနိုင်ငံ၏ပိုင်ဆိုင်မှုများကို အလျင်အမြန်သိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့် CDM/NUG ကို ထောက်ပံ့ရန် ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို ပြန်လည်ညွှန်ကြားခြင်းသည် နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်တစ်ခုကို ထောက်ပံ့ရန် ငွေကြေးစစ်ပွဲ၏ ဂန္ထဝင်ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ အာဏာသိမ်းမှုသည် “အထက်တန်းလွှာ၊ ဗမာပြည်တွင်းပဋိပက္ခ” ၏ ရလဒ်ဖြစ်သည်။ တပ်မတော် (ဗမာများလွှမ်းမိုးသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု) သည် NLD (ဗမာများလွှမ်းမိုးသော နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခု) ကို ဖြုတ်ချခဲ့သည်။ အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ “နိုင်ငံရေးဝိဥာဉ်နှင့် အနာဂတ်အုပ်ချုပ်မှုဖွဲ့စည်းပုံ” အတွက် အဓိကတိုက်ပွဲတစ်ခုကို တိုက်ခိုက်နေကြသည်။ NUG ၏ ခေါင်းဆောင်မှုနှင့် PDF ၏ အမျိုးသားကွပ်ကဲမှုဖွဲ့စည်းပုံသည် အဓိကအားဖြင့် ဗမာလူမျိုးများဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏တိုက်ပွဲမှာ ဗဟိုပြည်နယ်ကို ပြန်လည်ရယူရန်ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်-အနောက်တိုင်းဇာတ်ကြောင်းသည် ဝါရှင်တန်အခြေစိုက် NUG အစိုးရ၏ PDF ကို EAO (တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း) တပ်ဖွဲ့အားလုံး၏ “ဦးဆောင်နှင့် လွှမ်းမိုးသောအင်အားစု” အဖြစ် တင်ပြသည်။ အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးခုခံမှုသည် ၎င်း၏အနှစ်သာရအားဖြင့် သမိုင်းကြောင်းအရ လွှမ်းမိုးသော ဗမာနိုင်ငံရေး/စစ်ရေးအထက်တန်းလွှာမှ အခြားဗမာလွှမ်းမိုးသော နိုင်ငံရေး/စစ်ရေးအထက်တန်းလွှာကို ဆန့်ကျင်ပုန်ကန်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ PDF သည် အခြားအဓိကတိုင်းရင်းသားပြည်နယ်များနှင့် တိုင်းရင်းသားတပ်မတော်များအတွင်း မည်သည့်နေရာတွင်မျှ ထိန်းချုပ်မှုမရှိ သို့မဟုတ် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုမရှိပါ။ ၎င်းမှာ EAO များသည် စစ်တပ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်နေစဉ်တွင် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်နယ်မြေထိန်းချုပ်မှုနှင့် နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်များကို ဦးစားပေးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် PDF များကို အနီးအနားတွင် လှုပ်ရှားခွင့်ပြုခြင်း၊ ထောက်လှမ်းရေးမျှဝေခြင်း သို့မဟုတ် ပူးတွဲတိုက်ခိုက်မှုများပြုလုပ်ခွင့်ပြုသော်လည်း တရားဝင်ကွပ်ကဲမှုပေါင်းစည်းခြင်းကို ရှောင်ရှားနိုင်သည်။ စစ်ရေးခေါင်းဆောင်မှု (NUG-MOD) တွင် တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သော်လည်း၊ စစ်ဆင်ရေးနှင့် မဟာဗျူဟာခေါင်းဆောင်မှုကို ခွဲထွက်သွားသော ယခင်တပ်မတော်အရာရှိများ (အများစုမှာ ဗမာလူမျိုးများ) နှင့် တပ်မှူးများဖြစ်လာသော ဗမာတက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက အများအားဖြင့် လွှမ်းမိုးထားသည်။

“အမျိုးသားရေးတိုက်ပွဲ” ဇာတ်ကြောင်းကို အမေရိကန်ကိုထောက်ခံသော မြန်မာ NUG နှင့် အမျိုးသားရေးဝါဒီ၊ တရုတ်ကိုထောက်ခံသော မြန်မာစစ်အစိုးရတို့အကြား ပဋိပက္ခကို ဖုံးကွယ်ရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။ အမေရိကန်-အနောက်တိုင်းမီဒီယာများနှင့် NUG တို့သည် တရားဝင်မှုနှင့် နိုင်ငံတကာထောက်ခံမှုကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် “နွေဦးတော်လှန်ရေး” နှင့် “ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ” ဇာတ်ကြောင်းကို အဆက်မပြတ်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် “စည်းလုံးညီညွတ်သောတပ်ဦး” ကို တင်ပြရန် တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများ၏ မျှော်လင့်ချက်များ (ခွဲထွက်ခြင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကဲ့သို့သော) ကို ဗျူဟာကျကျ လျှော့ချခဲ့သည်။ NUG အတွက် “အမျိုးသားရေး” တိုက်ပွဲကို အလေးပေးခြင်းသည် ၎င်း၏နိုင်ငံရေးရှင်သန်မှုအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။ အမှန်တရားမှာ တိုင်းရင်းသားတပ်မတော်များသည် NUG အတွက် “တိုက်ခိုက်” နေခြင်းမဟုတ်ပါ။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏အကျိုးစီးပွားနှင့် ကိုက်ညီသည့်အခါ “ဗမာအထက်တန်းလွှာ” တစ်ခုကို အခြား “ဗမာအထက်တန်းလွှာ” နှင့် တိုက်ခိုက်နေကြသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိပြဿနာသည် အနောက်တိုင်းဇာတ်ကြောင်းနှင့် NUG မှ ပုံဖော်ထားသည့်အတိုင်း “စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သော လွတ်လပ်မှုတိုက်ပွဲဝင်သူများ” မဟုတ်ပါ။ ၎င်း၏အဓိကအချက်မှာ ၎င်းသည် စစ်ဘက်ဗမာအထက်တန်းလွှာနှင့် ရာထူးမှဖယ်ရှားခံရသော ဗမာနိုင်ငံရေးလူတန်းစားအကြား အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာနှင့် အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် “ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်အတွက်” ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာ တိုင်းရင်းသားတော်လှန်ရေးတိုက်ပွဲများ၏ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်ပြီး ယခုအခါ ပိုမိုအဆင်ပြေသော ဗျူဟာမြောက်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လည်ပတ်နေပါသည်။ 

စစ်အစိုးရသည် “နိုင်ငံတော်အသစ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်နေသော တော်လှန်ရေးလူတန်းစားအင်အားစု” မဟုတ်ဘဲ၊ ၎င်း၏ အဟောင်းကို ထိန်းသိမ်းရန် တိုက်ပွဲဝင်နေသော အဂတိလိုက်စားသော အာဏာရှင်-စစ်တပ်အဖွဲ့အစည်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ NUG သည် အမေရိကန်-အနောက်တိုင်းကမ္ဘာမှ ငှားရမ်းထားပြီး ကမ္ဘာ့ဇာတ်ခုံတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖော်ထုတ်ခံထားရသော “မှားယွင်းသော ဇာတ်လမ်းများ” ရှိသော အဂတိလိုက်စားသော အာဏာရှင်-စစ်တပ်အဖွဲ့အစည်း၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံရှိ “ဗမာပြည်တွင်းစစ်” ကို အမေရိကန်-တရုတ် “မဟာဗျူဟာပြိုင်ဆိုင်မှု” နှင့် ၎င်း၏ ဒိုင်ယာလော်ဂျီဆိုင်ရာ ဆက်စပ်မှုကို မမြင်ဘဲ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍မရပါ။ NUG သည် အမေရိကန်၊ EU နှင့် အခြားအနောက်တိုင်းမဟာမိတ်များထံမှ နိုင်ငံရေးအသိအမှတ်ပြုမှု၊ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအကူအညီနှင့် ပံ့ပိုးမှုများကို ရှာဖွေသည်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏တိုက်ပွဲကို “ဒီမိုကရေစီနှင့် အာဏာရှင်စနစ်” ဟူသော ဘာသာစကားဖြင့် ပုံဖော်ထားပြီး အနောက်တိုင်းပထဝီနိုင်ငံရေးဇာတ်ကြောင်းနှင့် လိုက်ဖက်ညီအောင် ပြုလုပ်ထားသည်။ 

ဗမာ့အဓိကဒေသများ (စစ်ကိုင်း၊ မကွေး၊ မန္တလေးတိုင်း) တွင် စစ်ပွဲသည် အမှန်တကယ်တွင် စစ်တပ်အစိုးရနှင့် ဒေသခံ PDF များ (KIA သို့မဟုတ် AA ကဲ့သို့သော EAO များမှ ပံ့ပိုးမှု/ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးအချို့ဖြင့်) အကြား အဓိကတိုက်ခိုက်လေ့ရှိသည်။ 

တိုင်းရင်းသားနယ်စပ်ဒေသများတွင် စစ်ပွဲသည် ဘက်စုံပြိုင်ပွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ အဓိကတိုက်ပွဲမှာ အင်အားကြီး EAO နှင့် စစ်တပ်အစိုးရအကြား မကြာခဏဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ ဤနေရာတွင် ဒေသခံ PDF သည် များသောအားဖြင့် အငယ်တန်းမိတ်ဖက် သို့မဟုတ် EAO ၏ မဟာမိတ်အရန်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ပြောင်းပြန်မဟုတ်ပါ။ 

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြင်းထန်သော ပြည်တွင်းလူတန်းစားနှင့် လူမျိုးရေးပဋိပက္ခများ၏ ပြဇာတ်ရုံတစ်ခုဖြစ်ပြီး အမေရိကန်-တရုတ် မဟာဗျူဟာပြိုင်ဆိုင်မှု၏ စစ်တုရင်ခုံပေါ်ရှိ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထုတ်လုပ်ရေးစီးပွားရေးတစ်ခုအနေဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံသည် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများအတွက် တည်ငြိမ်မှုလိုအပ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မတည်ငြိမ်မှုတွင် “စီမံခန့်ခွဲနိုင်စွမ်း” ကို ရှာဖွေနေပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် “ဒီမိုကရေစီ” အတွက် တိုက်ပွဲဝင်နေသော ခိုင်မာသော အာဏာမရှိသောကြောင့် ၎င်းသည် “ဒီမိုကရေစီအောင်ပွဲ” မဟုတ်ပါ။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ၎င်း၏မဟာမိတ်များ၏ အကျိုးစီးပွားများသည် တရုတ်မိတ်ဖက်ကို အားနည်းစေခြင်း၊ မဟာဗျူဟာမြောက် အကျိုးကျေးဇူးများကို ငြင်းပယ်ခြင်းနှင့် အနောက်တိုင်းလိုလားသော မဟာမိတ်များကို မြှင့်တင်ခြင်းဆိုင်ရာ ၎င်းတို့၏မူဝါဒတွင် တည်ရှိသည်။ NUG၊ PDFs နှင့် EAO အချို့အား ထောက်ခံမှုသည် “ပထဝီနိုင်ငံရေး ငြင်းဆိုခြင်း” ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပိတ်ဆို့မှုများသည် အစိုးရ၏စီးပွားရေးကို ထိခိုက်စေပြီး ဘေဂျင်းထံ တာဝန်ခံစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပဋိပက္ခသည် နှစ်ဖက်စစ်မြေပြင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဝါရှင်တန်အခြေစိုက် NUG-PDF သည် အနောက်နိုင်ငံများမှ အသိအမှတ်ပြုမှုနှင့် ထောက်ခံမှုကို ရှာဖွေသည်။ EAO များသည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို အမြင့်ဆုံးရရှိစေရန် ဤဝင်ရိုးစွန်းများကြားတွင် ရွေ့လျားကြသည်။ 

ရုပ်ဝတ္ထုရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် မြန်မာစစ်တပ် (တပ်မတော်) သည် မြေရှင် သို့မဟုတ် ဘူဇွာလူတန်းစားထံမှ အာဏာကို ရယူသော တော်လှန်ရေးတပ်ဦးကို ကိုယ်စားမပြုပါ။ ၎င်းသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာ “လက်ရှိမြန်မာအုပ်ချုပ်သူလူတန်းစားနှင့် ၎င်း၏နိုင်ငံရေးစီးပွားရေး၏ ဗဟိုအဖွဲ့အစည်း” ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် EAO အများအပြားသည် ထိုနိုင်ငံ၏ လူတန်းစားစရိုက်နှင့် ဖွဲ့စည်းပုံကို စိန်ခေါ်ကြသည်။

ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ ပတ်သက်ရင် နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်က အနောက်တိုင်းမီဒီယာနဲ့ ဒေသခံကိုယ်စားလှယ်တွေ ဒါမှမဟုတ် ကုလသမဂ္ဂကနေ လာမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံသားအားလုံးဆီက လာမှာပါ။ ဒီအရပ်သားအစိုးရသစ်က စစ်ပွဲကို တကယ်အဆုံးသတ်နိုင်မယ်၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်ငန်းတွေကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်မယ်၊ တိုက်ပွဲတွေကို ငြီးငွေ့နေတဲ့ လူအများစုရဲ့ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်တဲ့ လက်ခံမှုကို ရရှိနိုင်မယ်ဆိုရင် အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ သူ့ရဲ့ကိုယ်ပိုင်တရားဝင်မှုပုံစံကို ဖန်တီးလာမှာပါ။ တော်လှန်ရေးက မလုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်တဲ့ တရားဝင်မှုပါ။ မလုပ်ဆောင်နိုင်ဘူးဆိုရင် စစ်ပွဲက ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေမှာဖြစ်ပြီး မဲဘယ်လောက်ပေးပေး၊ အချည်းနှီးမျက်နှာစာအဖြစ် မြင်တွေ့ရလိမ့်မယ်။ 

အနောက်တိုင်း နှစ်ထပ်စံနှုန်းဇာတ်လမ်းကတော့ ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုကို ပိုမိုတိကျစွာပုံဖော်ခြင်းဟာ ရွေးကောက်ပွဲနေ့ရဲ့ အရည်အသွေးနဲ့ ဘာမှမဆိုင်ဘဲ အစိုးရရဲ့ သဘောသဘာဝနဲ့သာ သက်ဆိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် “အစိုးရရဲ့ သဘောသဘာဝ”၊ “တရားဝင်မှု” ကို “အနောက်တိုင်း (နှစ်ထပ်) စံနှုန်း” နဲ့ မဆုံးဖြတ်ဘဲ အဲဒီနိုင်ငံရဲ့ ပြည်သူတွေက ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။

အမေရိကန်-အနောက်အုပ်စုသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နောက်ထပ်ပြဿနာတစ်ခုရှိသည်။ EAO များသည် "အနောက်ကိုထောက်ခံသော ကိုယ်စားလှယ်များ" မဟုတ်ပါ။ ၎င်းတို့သည် သမိုင်းကြောင်းအရ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသော၊ မကြာခဏဆိုသလို လူမျိုးရေး-အမျိုးသားရေးဝါဒီများဖြစ်ပြီး မာ့က်စ်-လီနင်ဝါဒီအဖွဲ့အစည်းများပင် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်ရည်မှန်းချက်များ (ဖက်ဒရယ်ဝါဒ၊ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်) ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ NUG နှင့် ၎င်းတို့၏ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် လက်တွေ့ကျသည်။ ထို့ကြောင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့သည် မူလကတည်းက ပျက်စီးလွယ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့၏ အောင်ပွဲခံအမြင်များ (ဗမာဦးဆောင်သော ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီနှင့် လူမျိုးရေးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ပုံစံအမျိုးမျိုး) သည် အကြမ်းဖက်ပဋိပက္ခဖြစ်နိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဤလက်တွေ့အခြေအနေအပေါ် အခြေခံ၍ NUG သည် အနောက်တိုင်းသံတမန်ရေး၊ ငွေကြေးနှင့် လျှို့ဝှက်ထောက်ပံ့မှုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ပြည်ပရောက်အစိုးရပုံစံနှင့် ကိုက်ညီပြီး ဘယ်တော့မှ မရောက်လာနိုင်သော၊ သို့မဟုတ် ထိုသို့ဖြစ်လာပါက ပြည်တွင်းပြည်ပ ဖျက်ဆီးရေးစစ်ပွဲကိုသာမက အားနည်းသော၊ ဖောက်သည်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်လာမည့် "အမြစ်တွယ်သည့်နေ့" ကို စောင့်ဆိုင်းနေသည်။ ငြင်းမရသောအချက်မှာ တရုတ်နိုင်ငံသည် ၎င်း၏နယ်စပ်တွင် အထူးသဖြင့် အမေရိကန်စစ်သားများနှင့် စက်ယန္တရားများဖြင့် အမေရိကန်-ကိုယ်စားလှယ်နိုင်ငံတစ်ခု ရှိရန် မတတ်နိုင်ပါ။ အလားတူပင်၊ တိုင်းရင်းသားတပ်မတော်အများစုသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမေရိကန်-ကိုယ်စားလှယ်အစိုးရတစ်ခု ရှိရန် မတတ်နိုင်ပါ။

ဆောင်းပါးတွင် ဖော်ပြထားသော အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံသည့် နောက်ထပ် ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျသော လက်တွေ့အခြေအနေတစ်ခုမှာ အမေရိကန်-အနောက်တိုင်း အသက်ကယ်လမ်းကြောင်းမပါဘဲ NUG သည် မသက်ဆိုင်တော့ဘဲ ဂန္ထဝင်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး ဖြစ်လာစေပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် NUG သည် အမေရိကန်-အနောက်တိုင်း အသိအမှတ်ပြုထားသော ပြည်ပြေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၏ ဂန္ထဝင်မှီခိုမှုများကို ပြသထားခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ EAO များနှင့် ၎င်း၏ "မဟာမိတ်" သည် အနာဂတ်ပဋိပက္ခများနှင့် ပြည့်နှက်နေပါသည်။ လက်ရှိအခြေအနေများနှင့် အခြေအနေများအရ၊ အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ အန္တိမရည်မှန်းချက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဒီမိုကရေစီမဟုတ်ဘဲ ၎င်းတို့၏ မဟာဗျူဟာအကျိုးစီးပွားများနှင့် ကိုက်ညီသော "ပျော့ပျောင်းသောအစိုးရ" - NUG ၏ကိစ္စတွင် အနောက်ကိုထောက်ခံသူ၊ SAC ၏ကိစ္စတွင် တရုတ်ကိုထောက်ခံသူ။ 

မေးခွန်းမှာ "အေဂျင်စီနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာ" အကြောင်းဖြစ်သည်။ NUG/PDF/EAO မဟာမိတ်အဖွဲ့သည် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်စွန့်လွှတ်မှုနှင့် မဟာဗျူဟာမှတစ်ဆင့် အဓိကအားဖြင့် အနိုင်ရပါက EAO များသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်အချို့ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။ ၎င်း၏အောင်ပွဲသည် ပြင်ပဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုအပေါ် မူတည်ပါက (လက်ရှိတွင် ယူကရိန်းကိစ္စတွင် သက်သေပြထားသော စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်)၊ ထို့နောက် မြန်မာနိုင်ငံ၏အနာဂတ်သည် "ဖောက်သည်နိုင်ငံ" ဖြစ်လာမည်ဖြစ်ပြီး ဝါရှင်တန်သို့ လုံးဝပြောင်းလဲသွားမည်ဖြစ်သည်။

နောက်ဆုံးမှာ SAC နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးနဲ့ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံတွေကို ဘယ်သူထိန်းချုပ်မှာလဲ။ ဒါဟာ စစ်မှန်တဲ့တော်လှန်ရေးလား၊ ဒါမှမဟုတ် သခင်အသစ်တွေနဲ့ အကြမ်းဖက်အစိုးရပြောင်းလဲရေး လုပ်ဆောင်ချက်လားဆိုတာကို အဖြေက ဆုံးဖြတ်ပေးပါလိမ့်မယ်။ 

အဆုံးသတ်အနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပြည်တွင်းစစ်ဟာ ဗမာအမျိုးသားစီမံကိန်းအတွင်း ကွဲပြားမှုတစ်ခုပါပဲ။ နိုင်ငံတော်ကို ဘယ်သူသတ်မှတ်ပြီး ထိန်းချုပ်နိုင်မလဲဆိုတဲ့ အငြင်းပွားမှုတစ်ခုပါ။ ဒီပြည်တွင်းစစ်မှာ အဓိကအကြောင်းရင်းနဲ့ အကျိုးဆက်နှစ်ခုရှိပါတယ်။ ၁) ပြင်ပအင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ (အမေရိကန်/အနောက် vs တရုတ်/ရုရှား) က မဟာဗျူဟာသြဇာလွှမ်းမိုးမှုအတွက် အသုံးချနေတဲ့ ကြီးမားတဲ့ အားနည်းချက်တစ်ခုကို ဖန်တီးပေးခဲ့ပါတယ်။ ၂) ဗမာမဟုတ်တဲ့ အမျိုးသားစီမံကိန်းတွေ (ရခိုင်၊ ရှမ်း၊ ကချင်စတဲ့) ရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေကို လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး၊ သူတို့ဟာ ဒီဗမာအကျပ်အတည်းကို အသုံးပြုပြီး သူတို့ရဲ့ သမိုင်းဝင်ရည်မှန်းချက်တွေကို အရှိန်အဟုန်နဲ့ အောင်မြင်အောင် လုပ်ဆောင်နေကြတာကို ယခင်က မဖြစ်နိုင်ခဲ့ပါဘူး။

ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် “အမျိုးသားတော်လှန်ရေး” မဟုတ်ဘဲ ဗမာမဟုတ်သော အမျိုးသားတော်လှန်ရေးများ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာခြင်းနှင့်အတူ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပွားနေသော ဗမာပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ဤနှစ်ခုသည် စစ်ရေးအရ ဆက်စပ်နေသော်လည်း နိုင်ငံရေးနှင့် အယူဝါဒအရ ကွဲပြားသည်။ ထို့ကြောင့် ပဋိပက္ခအလွန်အခြေအနေသည် အလွန်ပြဿနာရှိသည်- စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် ယာယီနည်းဗျူဟာမြောက် “မဟာမိတ်” သည် ဗမာဒီမိုကရေစီခုခံမှုနှင့် တိုင်းရင်းသားအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ၏ အခြေခံအားဖြင့် ကွဲပြားပြီး မကြာခဏ ပဋိပက္ခဖြစ်နေသော အန္တိမရည်မှန်းချက်များကို မှုန်ဝါးစေသည်။ အဓိကပဋိပက္ခ၏ အခြေခံလက္ခဏာမှာ (တိုင်းရင်းသား) ဗမာလူမျိုးဖြစ်သည်။ (တိုင်းရင်းသား) ဗမာအထက်တန်းလွှာများကြားတွင် ဤ “အာဏာလုပွဲ” ၏ နောက်ဆုံးရလဒ် မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ၊ ၎င်းသည် EAO များ (အခြားတိုင်းရင်းသားအုပ်စုများ) ၏ ရေရှည်အကျိုးစီးပွားအတွက် မဖြစ်နိုင်ပါ။